Một trận 1-4 thường khiến người ta nghĩ đến một trận đấu một chiều. Nhưng nếu che tỷ số trận Coventry gặp Newcastle lại rồi xem số liệu, bạn có thể đoán sai đội thắng.
Rạng sáng 13/10 giờ Bắc Kinh, Coventry của Lampard thắng 4-1 trên sân nhà, có hai trận thắng liên tiếp tại giải quốc nội, đón chiến thắng sân nhà đầu tiên ở Premier League kể từ năm 2001. Thế nhưng Newcastle lại nắm 66,7% thời lượng kiểm soát bóng, tung ra 19 cú dứt điểm, bàn thắng kỳ vọng cũng dẫn trước 1,84 so với 1,43.
Vậy rốt cuộc Newcastle đá kém, hay chỉ là kém may mắn? Câu trả lời của trận này phải tách riêng việc tạo cơ hội, thực hiện dứt điểm và màn thể hiện phòng ngự ra để xem.
Một, hàng công của Newcastle không chỉ có sự náo nhiệt
19 cú dứt điểm không tự động đồng nghĩa với tấn công xuất sắc, nhưng cơ hội của Newcastle trận này cũng không thể quy hết là "cày số liệu từ vòng ngoài". Ngoài số cú dứt điểm vượt trội, họ còn có 39 lần chạm bóng trong vòng cấm đối phương, Coventry chỉ có 16 lần; đồng thời, Newcastle bỏ lỡ 3 cơ hội lớn. Ít nhất ở khâu tiến vào khu vực nguy hiểm, họ thực sự đã làm được điều gì đó.
Hai pha tấn công trong hiệp một rất tiêu biểu: một lần, Murphy nhận đường chuyền vào cột xa của Barnes, trả bóng về trước khung thành, Thomas kịp thời phá giải; lần khác, Pardo nhận đường chọc khe của Nico Gonzalez, vượt qua thủ môn, nhưng bị Thomas đuổi về chặn cú sút ngay trên vạch vôi. Pha trước đến từ sự phối hợp giữa cánh và cột xa, pha sau đến từ đường chọc khe vào khoảng trống sau lưng.
Những đoạn này cho thấy Newcastle có cách đưa bóng đến vị trí có thể thay đổi tỷ số. Nhưng giữa "đến được đó" và "ghi được bàn" vẫn còn cách nhau khả năng phán đoán đón bóng, thời điểm ra chân và pha phòng ngự vào khoảnh khắc cuối cùng của đối thủ.
Cũng không thể bỏ qua ảnh hưởng của tỷ số đến số liệu. Newcastle bị dẫn ngay sau khi trận đấu bắt đầu không lâu, sau đó phải gánh nhiệm vụ gỡ hòa trong thời gian dài. Nhiều quyền kiểm soát bóng và số lần tấn công hơn vừa bao gồm việc họ chủ động dâng cao, vừa bao gồm hoàn cảnh trận đấu khi đội bị dẫn buộc phải liên tục tấn công. Những số liệu này có thể chứng minh Newcastle đã tạo ra mối đe dọa, nhưng không thể trực tiếp chứng minh họ đã kiểm soát trận đấu.
Hai, giữa 1,84 và 0,39 đã xảy ra điều gì?
Thể hiện rõ nhất sự tương phản của trận này là một nhóm con số khác: cả hai đội đều có 6 cú sút trúng đích, bàn thắng kỳ vọng sau sút trúng đích (xGOT) của Coventry đạt 2,63, còn Newcastle chỉ có 0,39. Số cú sút trúng đích như nhau, nhưng mối đe dọa khung thành tạo ra cuối cùng lại khác biệt rõ rệt.
Có thể hiểu xG là đánh giá về "cơ hội này vốn tốt đến mức nào": khoảng cách dứt điểm, góc sút, cách nhận bóng và các điều kiện khác đều ảnh hưởng đến nó. xGOT thì quan sát thêm sau khi cú sút được thực hiện, bóng sẽ đến vị trí nào của khung thành. Những cơ hội tương tự, sút vào góc chết và đưa thẳng vào người thủ môn, giá trị tự nhiên khác nhau.
Nhưng ở đây có một chỗ dễ hiểu sai: xG toàn trận thống kê tất cả các cú dứt điểm, xGOT chủ yếu đánh giá mối đe dọa sau khi sút trúng đích, khoảng cách giữa hai chỉ số này trộn lẫn các yếu tố như sút chệch, bị chặn và điểm rơi, không thể quy hết cho kỹ thuật chân của người dứt điểm. Opta cũng nhắc rằng pha chặn bóng của cầu thủ phòng ngự sẽ ảnh hưởng đến đánh giá việc thực hiện cú sút; pha chặn trên vạch vôi cũng có cách tính đặc biệt trong thống kê sút trúng đích.
Vì vậy, không thể tưởng tượng 6 cú sút trúng đích của Newcastle đều là 6 "cú sút nhẹ" đưa thẳng vào người thủ môn. Trận này có pha cứu thua trên vạch vôi, chỉ dựa vào số liệu tổng thì chưa thể phân định trách nhiệm từng cú sút. Kết luận chắc chắn hơn là: Newcastle đã tạo ra không ít cơ hội, nhưng sau khi trải qua cú dứt điểm cuối cùng và sự can thiệp của phòng ngự, những cơ hội này không liên tục chuyển hóa thành những thử thách có độ đe dọa cao với khung thành.
Ba, tấn công có cơ hội không thể miễn trách cho phòng ngự
Nếu nói hàng công của Newcastle cần được đánh giá chi tiết, thì vấn đề ở phần sân nhà lại trực quan hơn nhiều. Bốn bàn thắng của Coventry không phải là bốn pha tấn công hoàn toàn giống nhau, nhưng liên tục phơi bày lỗ hổng xử lý bóng của Newcastle ở khu vực then chốt.
Quả phạt đền đầu trận đến từ việc thủ môn Hornicek phạm lỗi sau khi xử lý bóng trong vòng cấm; trước khi Sheriff nâng tỷ số, Newcastle không xử lý tốt pha tấn công từ quả ném biên của Coventry; bàn thứ ba của Simms xuất hiện ngay sau khi Joelinton mất bóng ở khu vực nguy hiểm.
Những bàn thua này cho thấy vấn đề của Newcastle không chỉ là "tiền đạo không đưa được bóng vào lưới", mà còn bao gồm việc không kịp thời kết thúc các pha tấn công của đối thủ gần vòng cấm của mình. Lần xử lý đầu tiên không gọn, cầu thủ tiếp theo lại không bọc lót kịp, tình huống lẽ ra có thể kết thúc lại tiếp tục biến thành cú dứt điểm.
Những pha kết thúc đẹp mắt của Coventry đương nhiên đáng được ghi nhận, cú sút của Simms cũng có yếu tố bóng đổi hướng. Nhưng điều đó không thể là lý do để Newcastle bào chữa. Một đội bóng có thể làm tốt khâu tạo cơ hội, đồng thời đá một trận tồi tệ ở phòng ngự. Hai đánh giá này hoàn toàn có thể cùng đúng trong trận 1-4 này.
Bốn, những thay người của Lampard khiến việc gỡ hòa trở thành rủi ro lớn hơn
Phút 70, cú sút xa của Botman nâng tỷ số thành 2-1. Với Newcastle, trận đấu có lại sự hồi hộp; với Coventry, đây là giai đoạn cần xử lý áp lực nhất.
Sau đó, Simms vào sân từ ghế dự bị ghi bàn ở phút 81, một cầu thủ dự bị khác là Mfuni lại ghi bàn ở phút 86. Từ 2-1 lên 4-1, Coventry dùng những nhân tố tấn công mới để kết thúc hy vọng gỡ hòa của Newcastle.
Ý nghĩa của hai lần thay người này không chỉ là cầu thủ dự bị "vào phom". Nhìn vào diễn biến bàn thắng, Coventry khi chịu áp lực vẫn giữ được khả năng biến sai lầm của đối thủ thành pha tấn công. Simms tận dụng pha mất bóng ở khu vực nguy hiểm, còn Mfuni dẫn bóng vào vòng cấm để kết thúc.
Đây là giá trị chiến thuật có thể rút ra từ trận này: nếu đội dẫn trước vẫn còn lối thoát phản công và dâng lên, đội đang gỡ hòa buộc phải tiếp tục chịu trách nhiệm với khoảng trống sau lưng. Tiếp tục tạo mối đe dọa cũng có thể trở thành một cách để giảm áp lực phòng ngự. Những bàn thắng ở giai đoạn cuối của Coventry khiến sự đầu tư tấn công của Newcastle phải trả giá đắt hơn.
Năm, 4-1 là thật, nhưng áp đảo toàn diện là một phán đoán khác
Vậy Newcastle có thật sự đá kém hơn Coventry trong cả trận không? Nếu câu hỏi hướng về việc tạo cơ hội, câu trả lời không chênh lệch như tỷ số; nếu câu hỏi hướng về chất lượng hoàn thành ở những tình huống then chốt, thì Newcastle rõ ràng đã thua trong đêm nay.
Chiến thắng của Coventry được tạo thành từ những pha cứu thua của Thomas, khả năng dứt điểm của hàng công và sự đóng góp kịp thời của các cầu thủ dự bị. Thất bại của Newcastle thì bao gồm cả những cơ hội không được tận dụng lẫn những sai lầm phòng ngự bị đối thủ nắm bắt. Nén tất cả những điều này thành "Newcastle bị đè bẹp" sẽ bỏ sót diễn biến trận đấu; chỉ dựa vào số cú sút và xG để nói "Newcastle đáng thắng hơn" lại bỏ qua những việc đối thủ thực sự đã làm được.
Số liệu giúp chúng ta phân biệt vấn đề, không thể miễn trách cho màn thể hiện của bất kỳ bên nào. Với Newcastle, việc nhìn lại có giá trị hơn là làm rõ: những cơ hội nào bản thân xử lý không tốt, những cơ hội nào bị đối thủ chặn được, và vì sao những sai lầm then chốt của mình luôn bị đối thủ tiếp tục tận dụng.
Lời cảnh báo của trận 1-4 này nằm ở đây: đưa được bóng vào vòng cấm đối phương mới chỉ hoàn thành một phần của chiến thắng. Tận dụng được cơ hội của mình, rồi kết thúc các pha tấn công của đối thủ, mới là bài tập mà Newcastle đêm nay không làm tốt.
