Phóng viên Vương Nhã Khiết
Sau khi cuộc đua ở Suzuka, Nhật Bản kết thúc, trên màn hình hiện ảnh Max Verstappen. Bên cạnh là dòng chữ: Người chiến thắng.
Cái tên thuộc về tay đua F1 người Hà Lan này. Còn vô-lăng trận vừa rồi thì luôn nằm trong tay tôi.
Buồng lái dừng lại. Những thứ ngoài màn hình trở nên rõ: giá đỡ, dây cáp, thùng máy tính dưới chân, và chiếc sofa cách đó vài bước.
Tôi không đến Nhật Bản của trận mưa năm ấy, cũng chưa lái một chiếc F1 thật. Toàn bộ quá trình trên xảy ra trong một cửa hàng trải nghiệm mô phỏng đua xe ở Bắc Kinh, mở chưa đầy ba năm.
Nhưng cú dội khi phanh mà cơ thể cảm nhận, độ nghiêng của buồng lái khi vào cua, và sự tập trung thắt chặt khi vượt xe, đều không phải thứ có được khi xem một đoạn video đua.
Tôi thích đường đua, cũng thích Verstappen. Lần trải nghiệm này tôi chọn xe của anh, chạy một trận mưa trong cuộc đua mô phỏng. Nỗi tiếc mà giải thật để lại cho khán giả sẽ không vì thế mà đổi. Nhưng ít nhất trong bộ thiết bị này, tôi có thể bước xuống khán đài và tự nắm vô-lăng một lần.
Cuối cùng, tôi thắng thay anh thêm một lần.
Ảnh phóng viên Kinh tế Quan sát báo trải nghiệm máy mô phỏng đua xe.
Một
Trước khi ngồi vào máy mô phỏng, kết cấu cơ khí của bộ thiết bị gần như phơi hết trước mắt.
Ghế đen cố định trên giá kim loại, đáy nối với cơ cấu chuyển động. Vô-lăng, bàn đạp, màn hình và máy tính mỗi thứ một chỗ. Dây cáp chạy dọc khung. Ba màn hình mở phía trước chỗ ngồi lái, hai bên khép vào trong. Người ngồi vào, chân duỗi về trước, tầm nhìn bị đường đua chiếm hết.
Trên tường bên cạnh treo áp phích tay đua. Verstappen, Hamilton, Leclerc, và áp phích tay đua Trung Quốc Chu Quán Vũ, đều ở trong không gian này.
Lúc đầu chúng vẫn chỉ là đồ trang trí của một cửa hàng chủ đề đua xe. Đến khi cuộc đua mô phỏng bắt đầu, tôi đã không còn rảnh để nhìn tường.
Ảnh một phần áp phích tay đua F1 trong cửa hàng. Phóng viên Kinh tế Quan sát báo Vương Nhã Khiết chụp.
Thiết bị ở đây có thể chỉnh mức trải nghiệm. Sau khi chỉnh lên mức A mà cửa hàng ghi, biên độ chuyển động của buồng lái tăng rõ. Rung khi xe chạy cũng truyền vào cơ thể.
Phanh, vào cua, thay đổi trong hình không chỉ nằm trên màn hình. Buồng lái chuyển động theo. Cơ thể phải chịu phản hồi chuyển động đổi đột ngột. Khi vượt, mắt nhìn phía trước, tay và chân không được nghỉ. Va chạm xảy ra, cú xung cũng truyền qua thiết bị.
Tôi biết mình đang ngồi trong nhà. Nhưng khi xe trước mắt, vô-lăng và phản hồi của cơ thể liên tục khớp nhau, phán đoán ngày càng dựa vào thông tin trong đường đua.
Khoảng cách, tốc độ, vị trí xe phía trước bắt đầu quan trọng hơn mọi thứ khác trong phòng.
Sự tập trung này mang tính đối kháng rõ.
Với người thích đua xe, đây cũng là chỗ máy mô phỏng khác với việc xem đua. Ngồi ngoài màn hình, phán đoán lựa chọn của tay đua luôn dễ hơn. Tự nhận vô-lăng thì lựa chọn phải đưa ra liên tiếp trong khoảnh khắc, và lập tức gánh kết quả.
Hai
Chủ cửa hàng Tiểu Thân giới thiệu, cửa hàng dùng máy mô phỏng đua xe sáu bậc tự do NOOXION của hãng Nộ Hùng. Trạng thái xe trong phần mềm được chuyển thành tín hiệu điều khiển, dẫn động buồng lái, để tăng tốc, phanh, qua cua và xóc mặt đường có phản hồi tương ứng trên cơ thể.
Sáu bậc tự do là dịch chuyển theo ba hướng trước sau, trái phải, lên xuống, cùng ba hướng quay: ngẩng chúi, nghiêng ngang và quay lệch.
Thiết bị rung thông thường chủ yếu báo cho người rằng có động tĩnh. Bệ nhiều bậc tự do thì cố truyền thêm một điều: xe đang chuyển động như thế nào.
Việc này cần thuật toán sắp xếp trong một không gian có hạn. Xe đua thật có thể tăng tốc mãi trên đường thẳng. Bệ trong nhà không thể cứ tiến về phía trước. Nó kết hợp dịch chuyển ngắn và độ nghiêng, lợi dụng việc hướng trọng lực so với cơ thể thay đổi, để tạo cảm giác chuyển động tương ứng.
Vì vậy, cảm giác cơ thể chân thực không có nghĩa là chép lại trọn lực của xe đua thật. Bệ chuyển động trong vài mét vuông không thể liên tục hiện lực rất mạnh khi F1 qua cua ở tốc độ cao. Hiệu quả mô phỏng còn tùy phần mềm, phần cứng và cách chỉnh máy. Không phải càng nhiều trục thì càng gần xe thật.
Tuy nhiên, với người ngồi bên trong, những chuyển động có hạn ấy đã đủ đổi cách tham gia.
Mắt không còn một mình gánh hết thông tin. Động tác của buồng lái và hình ảnh xác nhận lẫn nhau. Tốc độ trên màn hình có hồi đáp trên cơ thể.
Tiểu Thân giới thiệu, cũng có tay đua chuyên nghiệp dùng thiết bị mô phỏng để làm quen đường đua. Với họ, giá trị không chỉ ở sự kích thích, còn gồm việc luyện đi luyện lại và nhớ đường. Nhưng tập chuyên nghiệp và trải nghiệm giải trí của người thường không phải một chuyện. Máy mô phỏng cũng không thay được toàn bộ việc tập trên đường đua thật.
Cùng một bộ thiết bị nối với những nhu cầu sâu nông khác nhau. Có người muốn luyện cho chuẩn hơn. Có người chỉ muốn biết: sau khi ngồi vào xe đua, thế giới sẽ ra sao.
Ảnh áp phích tay đua F1 Verstappen trong cửa hàng. Phóng viên Kinh tế Quan sát báo Vương Nhã Khiết chụp.
Ba
Ở cửa hàng ngoài đời, một hệ mô phỏng có chuyển động đầy đủ cần máy tính, màn hình, vô-lăng, bàn đạp, ghế và bệ chuyển động, cũng cần không gian, lắp đặt và hiệu chỉnh. Mang nó về nhà, với việc thỉnh thoảng muốn chạy một cuộc đua, là hai mức đầu tư khác nhau.
Ngưỡng của xe đua thật còn cao hơn. Xe, trang bị, tiền dùng đường đua và bảo dưỡng, món nào cũng không thể bỏ qua chỉ vì nhất thời nảy ý. Máy mô phỏng chuyển một phần trải nghiệm vào trong nhà, để người thường có thể lại gần môn đua xe theo từng lượt, mà không phải trước hết trở thành người gắn bó lâu dài với đua xe.
Hạ xuống là ngưỡng tiếp xúc, không phải xóa hết độ khó.
Cuộc đua vẫn đòi hỏi phán đoán. Sai vẫn ảnh hưởng kết quả. Người dùng vừa cảm được cạnh tranh, vừa còn chỗ để bắt đầu lại.
Điều đó khiến máy mô phỏng thành một dịch vụ ngoài đời, nằm giữa giải trí game và tập đua xe. Lần đầu đến cửa hàng có thể thử cho biết. Chơi tiếp thì có thể bắt đầu để ý thời gian vòng, độ ổn định, và khác biệt cách lái của từng xe.
Với người kinh doanh, sức va của thiết bị hút ánh nhìn đầu tiên. Sau đó còn phải trả lời vì sao khách quay lại.
Tiểu Thân nói với phóng viên Kinh tế Quan sát báo, loại thiết bị này đã vào triển lãm ô tô, gian ngắn hạn ở trung tâm thương mại, bảo tàng ô tô, và từng kết hợp hoạt động kart để tổ chức thử thách thời gian vòng trên máy mô phỏng. Chúng vừa có thể là một hạng mục trải nghiệm ngắn, vừa có thể tổ chức hoạt động quanh việc tính giờ và thi đấu.
Từ chỗ chỉ trưng bày thiết bị đến chỗ vận hành một cửa hàng, ở giữa vẫn còn khoảng cách. Cái trước khiến người ta nhìn thấy. Cái sau cần người ta sẵn sàng trả tiền nhiều lần. Thiết bị có chạy ổn không, phản hồi có ăn khớp không, khách các trình độ có tìm được mức khó hợp mình không, đều ảnh hưởng trải nghiệm.
Khu sofa và buồng mô phỏng trong cửa hàng cách nhau không xa. Một bên có thể ngồi nói chuyện. Một bên có thể vào cuộc đua. Với người mê đua xe, không gian như vậy nối việc xem, việc trao đổi và việc tự lái.
Còn điều tôi để ý là sự đổi vai mà lần nối này mang lại.
Bình thường xem F1, tên tay đua hiện trên màn hình tính giờ, tôi chỉ có thể đợi vòng sau. Sau khi ngồi vào máy mô phỏng, cái tên quen ấy vẫn ở trên màn hình, nhưng cuộc đua cần được tiếp tục bằng động tác của tôi.
Với một người thích đường đua, có thể tạm rời chỗ khán giả, nghiêm túc chạy xong một cuộc đua có phản hồi, có đối kháng, cũng có kết quả, đã là lý do đủ đầy.
Trên màn hình, dòng chữ Người chiến thắng vẫn còn.
Ngoài buồng lái, dây cáp và giá đỡ không dịch chuyển bao xa. Tôi thì đã chạy xong một cuộc đua.